Domino foods

(Comic van nemicomic.com)

Mensen zijn ontzettend goed in het saboteren van hun eigen diëten. “Diëten” slaat in dit geval simpelweg op een gepland eetpatroon. Een veel voorkomende valkuil die mensen belemmert bij het volgen van hun eetpatroon is het eten van 'domino foods'. 

———————————————————————————-

Ik begin met domino voedsel omdat ik nogal vatbaar ben voor deze valkuil. Domino voedsel is vooral erg lastig als je vet wilt verliezen. De term ‘domino voedsel’ slaat op voedingsproducten die alle remmen wegnemen en het hele begrip ‘met mate’ compleet wegvagen. Het zijn gerechten of producten waardoor het moeilijk wordt om te stoppen met eten.

Een veelvoorkomend voorbeeld: Chips. Wie eet er immers één chipje? Je moet er toch minstens enkele hebben, of een handvol. Dat hoeft geen enkel probleem te zijn bij het afvallen. Wat wel een probleem kan zijn is als één handje twee handjes wordt, of drie, of meer. Het gaat niet zozeer om het product zelf dat je vetverlies in de weg staat, maar de impact van het product op je eetgedrag waardoor je het verwachte resultaat van je dieet in de weg zit.

Hoewel er veel (ongenuanceerde) kritiek is op suiker of de combinatie van suiker, zout en vet als verleider tot 'dooreten', betekent Domino voedsel voor iedereen iets anders. Er gaan veel leuke verhalen rond over hoe bijvoorbeeld bovengenoemde combinatie verslavend kan werken, maar waarom eten mensen dan geen olijfolie met zout en suiker? De gemiddelde persoon gaat daarvan over z'n nek, om de simpele reden dat er veel meer factoren meespelen dan een bepaald ingrediënt of een bepaalde combinatie van ingrediënten. Textuur, associatie, ingrediënten, persoonlijke voorkeur, vooraf aanwezig hongergevoel en omgevingsfactoren kunnen allemaal meespelen bij het 'dooreten' en zodoende ook bij wat voor jou een 'domino food' is.

Vreemd genoeg heb ik dit met o.a.  broodjes pindakaas. Een half brood met aardig wat pindakaas in een half uur is voor mij goed te doen als ik een beetje honger heb, maar gaat (afhankelijk van e.e.a.) gerust richting de 2000-3000 calorieën. Ter illustratie: Ik verbrand er pakweg 3200 op een dag. Dan hebben we het over 1 eetmoment. Ik heb een soortgelijk probleem met drop, winegums, stroopwafels en… Je snapt ‘m wel. Andere veel voorkomende vormen van domino voedsel zijn kleine snoepjes, (zoute) pinda’s/noten of alcoholische dranken.

Sommige mensen -volgens bepaalde coaches zijn vooral vrouwen hier gevoelig voor- zullen een dieet tijdelijk tot op de letter volgen om vervolgens te overcompenseren, waarbij domino voedsel als ‘trigger’ kan fungeren. Als je zes dagen lang iedere dag 300 calorieën minder eet dan je verbrandt maar op de zevende dag 2000 calorieën meer eet dan je verbrandt heb je aan het einde van de week toch een tikje meer gegeten dan je hebt verbrand. Klinkt het extreem? Het is volkomen realistisch. Mijn ‘persoonlijke record’ is om op één dag bijna 4000 calorieën meer te eten dan ik verbrand heb. Hoewel dat (gelukkig) niet de norm is ben ik bij lange na niet de enige die zo uit de band kan springen als de omstandigheden er naar zijn.

De oplossing? Plannen. Er zijn verschillende manieren voor:

  • Mijn favoriete oplossing op de lange termijn: Begin er niet aan. Als je op de hoogte bent van wat jouw domino voedsel is, haal het dan niet in huis en blijf er zo veel mogelijk bij uit de buurt. Nee zeggen tegen de eerste hap is altijd makkelijker dan de tweede bij domino voedsel.
  • Plan je domino voedsel in. Een enkele avond meer eten dan je gepland hebt zal op de lange termijn geen probleem zijn voor je vetverbranding – met dien verstande dat het heel af en toe gebeurt en je niet belachelijk overcompenseert. Voor dat laatste zijn zelfs truukjes zoals ‘eerder op de dag iets minder eten’ of ‘eerder op de dag vooral eiwitrijke, magere producten en groenten eten’ bij wijze van pre-compensatie. Deze methode zou ik spaarzaam inzetten, en het liefst op avonden. Sommige mensen vinden het moeilijk om hun dieet op te pakken na zich vol te vreten op een ‘binge’ avond, wat nog moeilijker is als het een binge ochtend of een binge middag is, omdat je dan dezelfde dag nog om moet schakelen. Anderen krijgen darmproblemen als ze ineens heel veel dingen eten die ze langere tijd niet gegeten hebben, sommige mensen zullen tóch enorm overcompenseren voor hun vetverlies van de periode er voor en mensen die gevoelig zijn voor een verstoorde relatie met eten kunnen dat verergeren met dit soort “ongebelanceerde” eten. Hoewel ik dit wel eens toepas ben ik erg terughoudend met het aanraden van deze methode.
  • Zoek een andere domino food voor de momenten dat je normaal domino voedsel zou eten, bijvoorbeeld tijdens werkpauze, voor de televisie, op feestjes, etc. Kijk niet alleen naar het praktisch nut van een voedingsmiddel maar ook naar hoe lekker je het vindt en of je het op lange termijn vol zou houden. Hoewel iets als rauwe broccoli prachtig zou zijn als domino voedsel (weinig calorieën, veel vezels en mineralen) is de kans groter dat je je heil zult vinden bij iets als blauwbessen. Ook weinig calorieën, veel vitaminen, makkelijk mee te nemen, etc. Aangezien dit voor iedereen verschilt is dat echt een kwestie van uitproberen.
  • Nog beter dan de vorige suggestie is een vervanger zoeken waar je net zo veel van geniet maar wat geen domino effect oplevert. Ik heb een vreemde obsessie voor rijstepap. Er zitten vrij veel calorieën in en ik vind het ontzettend lekker, maar vreemd genoeg heb ik er geen moeite mee om een beetje van te eten en daarna te stoppen (ook al zou ik qua eetlust gerust een liter wegkrijgen in een paar minuten). Ik heb hetzelfde met hele donkere (98%) chocolade, waar ik gek op ben maar waar ik na een paar stukjes toch wel genoeg van heb. Een gek, psychologisch iets waarschijnlijk, wat opnieuw illustreert dat hoewel afvallen vooral om de cijfers gaat, het psychologische/gedragsmatige aspect bepaalt of je überhaupt de cijfertjes haalt. Net als domino voedsel geldt voor het ‘lekkere verzadigingsvoedsel’ ook dat het per persoon enorm kan verschillen, de enige manier om dit uit te vinden is wederom: testen.
  • Vervang het door een calorie-arme variant. Ik heb een pot calorievrije pindakaas staan. Niet zo lekker als het echte spul, maar als ik ineens een ontzettende behoefte heb aan een paar broodjes pindakaas heb ik niet altijd zin om mezelf dat te gaan ontzeggen. Dan eet ik liever dat broodje nep-pindakaas en bewaar ik m’n energie (wilskracht is immers beperkt!) voor andere dingen.

Als jullie nog meer tips hebben voor dit probleem, laat het weten in de comments!

“Het ergste aan afvallen is dat je na het eten nog meer honger hebt dan daarvoor.” – Paul Carter